Oltu taşı nedir?

Erzurum'un Oltu ilçesiyle aynı adı taşıyan siyah taş: nasıl oluşur, nasıl işlenir, gerçeği nasıl anlaşılır.

Oltu taşı, adını çıkarıldığı yerden, Erzurum'un Oltu ilçesinden alır. Derin siyah rengi, hafifliği ve elde kazandığı sıcak parlaklıkla yüzyıllardır tesbih, ağızlık ve süs eşyasında kullanılır. Dünyada “jet” ya da “gagat” olarak bilinen taş ailesindendir; halk arasında “siyah kehribar” da denir.

Nasıl oluşur?

Oltu taşı bir mineral değildir. Milyonlarca yıl önce yaşamış ağaçların gövdeleri yer altında basınç altında fosilleşerek bu taşa dönüşmüştür; bilimsel olarak bir linyit türü sayılır. Kısacası aslı ağaçtır. İyi bir parçaya büyüteçle bakıldığında bu kökeni hatırlatan ince bir doku görülebilir.

Taş, yerden ilk çıkarıldığında görece yumuşaktır ve kolay şekil alır; havayla temas ettikçe sertleşir. Sertliği camdan ve metalden düşüktür. Bu yumuşaklık el işçiliğine uygun olmasının, ama aynı zamanda darbeye karşı özen istemesinin sebebidir.

Nerede ve nasıl çıkarılır?

Taş, Oltu ve çevresindeki köylerde kayaç katmanları arasında damarlar hâlinde bulunur. Ocaklar çoğunlukla dar galerilerdir ve taş büyük ölçüde el emeğiyle, küçük ekiplerle çıkarılır. Her yıl çıkarılabilen miktar sınırlıdır.

Çıkarılan ham taş ayıklanır, kesilir, şekillendirilir, zımparalanır ve parlatılır. Bu aşamalarda taşın önemli bir kısmı toz ve küçük kırıntı olarak ayrılır.

Tozun ikinci hayatı: ahşap oymada Oltu taşı

“Oltu taşının yüzde 70'i toz ve atık madde olarak tamamen heba ediliyor. Bir şekilde buna bir katma değer katmak lazım.”

Turkish Pearl Oltu bu tozla doğdu. Ahşap ürünlerimizde desen elle oyulur; oyulan kanallar gerçek Oltu taşı tozu ve bir bağlayıcıyla doldurulur. Bu bir kompozit dolgudur: parça parça yerleştirilmiş katı taş değil, işlenirken ayrılan tozun değerlendirilmesidir. Hikâyenin tamamını Hakkımızda sayfasında kurucumuz anlatıyor.

Tesbihlerimiz ise Oltu taşının kendisinden yapılır; onları Oltu taşı tesbih yazısında ayrıca anlattık.

Gerçek Oltu taşı nasıl anlaşılır?

Piyasada plastik, cam ve reçine karışımı taklitler bulunur. Zarar vermeden yapabileceğiniz kontroller:

  • Sıcaklık: Gerçek taş elde cam gibi soğuk kalmaz, kısa sürede el ısısına uyar.
  • Hafiflik: Boyutuna göre şaşırtıcı derecede hafiftir; aynı boy cam belirgin biçimde ağırdır.
  • Doku: Büyüteçle bakıldığında doğal, düzensiz bir doku görülür. Kalıp izi ya da hava kabarcığı plastiğe işaret eder.
  • Parlaklık: Gerçek taşın parlaklığı keskin ve camsı değil, yumuşak ve derindir.
  • Kaynak: Taşın nereden geldiğini açıkça söyleyen satıcıyı tercih edin.

İnternette önerilen kızgın iğne gibi yakma testlerini yapmayın; taşa kalıcı zarar verebilir.

Bakım

  1. Kuru tutun. Su, kolonya, parfüm ve temizlik kimyasallarından uzak tutun; yumuşak, kuru bir bezle silin.
  2. Darbeden koruyun. Sert zemine düşmesi çizik ya da kırığa yol açabilir.
  3. Kullanın. Oltu taşı elle temas ettikçe parlaklık kazanır. Uzun süre kaldıracaksanız doğrudan güneşten ve kalorifer üstü gibi kuru sıcaktan uzak tutun.

Oltu taşının şifa verdiği doğru mu?

Oltu taşına halk arasında çeşitli anlamlar yüklenir; bunlar kültürel inanışlardır. Ürünlerimizi sağlık iddiasıyla değil, zanaat ve malzeme değeriyle sunuyoruz.

Oltu taşı tozu dolgulu ürünler: tavlalar, sandıklar, saatler, tablolar. Oltu taşından: tesbihler.